Het lijkt erop dat er in de laatste jaren sprake is van een wereldwijde ‘Matcha’ boom. Het woord is nu een internationaal begrip en deze Japanse thee is overal te verkrijgen en wordt in verschillende vormen genuttigd. In het “Westen” wordt het vooral gepromoot als een gezond drankje en is er veel informatie te vinden.
De populariteit van deze thee is niet alleen een verhaal buiten Japan. Echter zijn Japanners zich minder bewust van de gezondheidsvoordelen en wordt Matcha vooral gebruikt, omdat het gewoon lekker is. De liefde voor Matcha onder vooral Japanse jongeren is zowat ontploft en zo kun je iedere week nieuwe limited-edition Matcha producten vinden in de Convenience stores. (Over Japanners en limited-edition zullen we een ander keer uitgebreid schrijven!)
Verschillende soorten matcha producten (foto van makealittle.net)
Maar nu is de vraag … Waar komt Matcha vandaan?
In 2700 v.Chr werd er voor het eerst thee gedronken in China. Thee werd gebruikt als medicijn en langzaam werd dit een genotsmiddel onder edelen. De theebladeren werden gedroogd en tot poeder gemalen, waaraan heet water werd toegevoegd. De bereidingswijze lijkt wel op die van de hedendaagse Matcha dus. Deze thee werd door onder andere uitwisselingsstudenten uit China naar Japan meegenomen in de Heian periode. De thee was bruin van kleur en was een luxe product dat alleen beschikbaar was voor monniken en edelen.
De oorsprong van de Matcha die wij nu kennen, ligt rond 1211. Toen werd de moderne matcha ontdekt door een zen monnik. Hij schreef een studieboek voor thee voor de Shogun en zo begon de thee cultuur ook door te dringen tot de Samurai. De shogun’s, die een sterke verbinding hadden met de Zen cultuur, waren allemaal verliefd op Matcha.
De kweektechnieken van de thee en de technieken die werden gebruikt om de thee te zetten bleven zich verder ontwikkelen.
In de tussentijd ontstonden de ‘Theeceremonies’, makkelijk gezegd: Gezellig thee drinken met elkaar. Er werden ‘Chashitsu’s’ (theekamers) ontworpen en de theeceremonies werden steeds simpeler gemaakt, richting Zen dus! De bekende shogun’s Nobunaga en Hideyoshi hielden regelmatig theeceremonies om hun macht te tonen en om hun strategieën te bespreken. Sen no Rikyu – Dé theemeester die bij deze twee shogun’s in dienst was, is de bekendste persoon als het om thee gaat. Rikyu heeft een bepaalde stijl van beoefening van de theeceremonie gecreëerd, die tot op vandaag de dag nog steeds wordt uitgeoefend.
(Sen no Rikyu)
De theeceremonie kent nu een aantal stromingen, welke opgericht zijn door verschillende achterkleinkinderen van Rikyu. Het verschil kun je bijvoorbeeld zien in de producten, kleding en het schuim van de thee.
Per gelegenheid zijn de theeën die worden voorbereid net wat anders en tijdens zo’n ceremonie doorloop je diverse formele stappen. Hier zal ik niet diep op in gaan, maar laat ik graag zien met wat voor instrumenten de thee wordt voorbereid. Dit is bijvoorbeeld één van de sets die we hebben:
De buitenkant
Het is een soort kistje dat is gemaakt van cederhout waarin alle benodigdheden voor het voorbereiden van thee zijn opgeborgen.
Binnenkant van de theeset
In de bovenste lade vind je een doekje dat je gebruikt om het theegerei schoon te maken en een soort lepel om het Matcha poeder op te scheppen.
De lepel is gemaakt van bamboe
Wierook doosje en de ‘kwast’ om de thee op te kloppen
Deze kwast wordt gebruikt om de thee op te kloppen, ook van bamboe gemaakt. Het doosje wordt gebruikt om wierook op te bergen. De wierook zelf wordt vaak opgestoken in een soort haart, die ook gebruikt wordt tijdens de ceremonie.
Wierook ziet er vaak zo uit!
Verder zit er nog een doosje in waar het theepoeder in zit, een kom waar je water in doet om te gebruiken tijdens het voorbereiden van de thee, een soort grote lepel genoemd ‘Hishaku’ waarmee je het water schept, een soort ketel waarin het water wordt gekookt en natuurlijk de theekom !
Alles op een rij
Een echte ceremoniemeester loopt heel veel stappen door tijdens het voorbereiden van de thee voor een gast. Kijk deze video eens!
Het leren van de handelingen is natuurlijk erg interessant en leuk, maar thuis thee klaar maken voor jezelf of je gast met zo’n set geeft je gelijk een feeling. Doe twee schepjes theepoeder met de bamboelepel in de theekom. Doe vervolgens heet water uit de ketel met de Hishaku in de theekom. Eerst ga je met de kwast een paar keer naar voor en naar achter om het een beetje te mengen. Daarna ga je de thee opkloppen. De thee van Urasenke kenmerkt zich door het vele fijne schuim.
Echte Matcha wordt gedronken zonder suiker erin. Het is dus best wel bitter. Tijdens zo’n theeceremonie krijg je eerst iets zoets te eten waarna jouw thee wordt klaargemaakt. Wat voor lekkers je krijgt verschilt bijvoorbeeld per seizoen. Thuis kun je iets zoets nemen als je dat lekker vind. Je kan er bijvoorbeeld prima een stroopwafel bij eten.
Het is in ieder geval erg leuk om zo bewust iets klaar te maken. Ik wil er veel meer over vertellen, maar dan gaat het te lang duren. Heb je interesse in een echte Japanse theeceremonieset om Matcha voor te bereiden? Wij kunnen ook een set voor je samenstellen naar eigen smaak.
Neem gerust contact met ons op!